شوفا چیست؟ امتیاز اعتباری در آلمان

شوفا (⁦SCHUFA⁩) یک شرکت خصوصی اعتبارسنجی (⁦Auskunftei⁩) است، نه یک ادارهٔ دولتی. بانک‌ها، فروشگاه‌ها و شرکت‌های مخابراتی به آن خبر می‌دهند چه قراردادهایی دارید و قبض‌ها و قسط‌هایتان را می‌پردازید یا نه. شوفا از این اطلاعات امتیازی حساب می‌کند و شرکت‌ها پیش از دادن وام، حساب با امکان اضافه‌برداشت (⁦Dispo⁩) یا خرید با پرداخت بعدی (⁦Kauf auf Rechnung⁩) آن را بررسی می‌کنند.

کسی که تازه به آلمان آمده، اینجا بدون سابقه شروع می‌کند. پروندهٔ کم‌حجم در ابتدا طبیعی است و با گذشت زمان پر می‌شود. قواعد پشت آن پیچیده نیست و شوفا حالا آن‌ها را علنی کرده است.

شوفا چه چیزهایی را نگه می‌دارد و چه چیزهایی را نه

شوفا تنها مؤسسهٔ اعتبارسنجی آلمان نیست، اما شناخته‌شده‌ترین آن‌هاست. این اطلاعات در آن ثبت می‌شود:

• نام، تاریخ و محل تولد، نشانی فعلی و نشانی‌های قبلی؛
• قراردادهایی مثل حساب جاری، کارت اعتباری، وام قسطی و لیزینگ، و اینکه طبق قرارداد پیش می‌روند یا نه؛
• استعلام‌های شرکت‌ها در دوازده ماه گذشته؛
• اختلال در پرداخت (⁦Zahlungsstörung⁩) و اطلاعات فهرست‌های عمومی، مثل فهرست بدهکاران (⁦Schuldnerverzeichnis⁩) یا آگهی‌های ورشکستگی.

به گفتهٔ خود شوفا، این‌ها ثبت نمی‌شوند: درآمد و دارایی، شغل، وضعیت تأهل، تابعیت، باورهای دینی یا سیاسی و اطلاعات شبکه‌های اجتماعی. پس اینکه اهل کجا هستید نقشی ندارد؛ فقط قراردادها و رفتار پرداخت شما در آلمان مهم است.

یک قبض پرداخت‌نشده هم فوراً به شوفا نمی‌رسد. شرکت معمولاً فقط وقتی می‌تواند اختلال در پرداخت را گزارش کند که طلبش مورد اعتراض شما نباشد، دست‌کم دو اخطار کتبی (⁦Mahnung⁩) برایتان فرستاده باشد، از اخطار اول دست‌کم چهار هفته گذشته باشد و دربارهٔ احتمال گزارش به شوفا به شما خبر داده باشد.

امتیاز جدید شوفا چطور حساب می‌شود

از ۱۷ مارس ۲۰۲۶ امتیاز تازه‌ای با مقیاس ۱۰۰ تا ۹۹۹ وجود دارد. این امتیاز از دوازده معیار علنی ساخته می‌شود و برای اولین بار مصرف‌کننده و شرکت‌ها یک عدد را می‌بینند. شرکت‌ها تا پایان ۲۰۲۸ برای تغییر سیستم فرصت دارند و برای همین بعضی هنوز با امتیازهای قدیمی کار می‌کنند.

دوازده معیار را می‌شود در چهار گروه خلاصه کرد:

• اختلال در پرداخت: سنگین‌ترین معیار. تا وقتی یک اختلال گزارش‌شده باز است، شوفا اصلاً امتیازی حساب نمی‌کند.
• زمان: عمر قدیمی‌ترین قرارداد بانکی، قدیمی‌ترین کارت اعتباری، نشانی فعلی و جدیدترین خط اعتباری (⁦Rahmenkredit⁩) شما.
• قراردادهای تازه در دوازده ماه گذشته: استعلام و افتتاح حساب جاری و کارت اعتباری، استعلام‌های بیرون از بانک‌ها (فروشگاه‌ها، مخابرات، بیمه) و وام‌های قسطی تازه. چند استعلام در یک بازهٔ ۲۸ روزه فقط یک بار شمرده می‌شود.
• وضعیت وام‌ها: طولانی‌ترین مدت باقی‌ماندهٔ وام‌های قسطی، وضعیت وام‌ها، داشتن وام مسکن و اینکه هویت شما بررسی شده یا نه، مثلاً هنگام باز کردن حساب بانکی.

شوفا امتیازها را در چند رده می‌گذارد: عالی (۷۷۶ تا ۹۹۹)، خوب (۷۰۹ تا ۷۷۵)، قابل قبول (۶۴۲ تا ۷۰۸)، کافی (۱۰۰ تا ۶۴۱) و ناکافی، وقتی به‌خاطر اختلالِ باز اصلاً امتیازی حساب نمی‌شود. اینکه با شما قرارداد بسته شود یا نه، تصمیمش با خود شرکت است؛ با قواعد خودش و با اطلاعات دیگری مثل درآمد شما.

همین شروعِ پایینِ تازه‌واردها را توضیح می‌دهد: معیارهای زمانی اوایل امتیاز کمی دارند و تا وقتی همه‌چیز طبق قرارداد پیش برود، خودبه‌خود بالا می‌روند.

نسخهٔ رایگان اطلاعات شما

طبق مادهٔ ۱۵ مقررات عمومی حفاظت از داده‌ها (⁦Art. 15 DSGVO⁩) حق دارید بدانید شوفا چه چیزهایی دربارهٔ شما نگه می‌دارد. این نسخهٔ اطلاعات (⁦Datenkopie⁩) رایگان است. آن را بدون نیاز به ذکر دلیل مستقیماً از خود شوفا درخواست می‌کنید، که ساده‌ترین راهش آنلاین است، و با پست به دستتان می‌رسد. در آن اطلاعات شما و استعلام‌های دوازده ماه گذشته آمده است. حساب کاربری رایگان شوفا هم اطلاعات و امتیاز جدید را آنلاین نشان می‌دهد. مرکز حمایت از مصرف‌کننده (⁦Verbraucherzentrale⁩ (در زبانهٔ جدید باز می‌شود)) توصیه می‌کند دست‌کم سالی یک بار سر بزنید و دربارهٔ سایت‌های واسطه‌ای که برای همین کار پول می‌گیرند هشدار می‌دهد.

نگاه کردن به اطلاعات خودتان جزو دوازده معیار نیست. اگر اشتباهی دیدید، شوفا موظف است اطلاعات نادرست را رایگان اصلاح کند. دقیق بنویسید کدام مورد درست نیست و مدرک ضمیمه کنید.

امتیاز کجا مهم است: اجاره و وام

در اجارهٔ خانه، صاحب‌خانه‌ها معمولاً مدرکی برای اعتبار مالی می‌خواهند. نسخهٔ کامل اطلاعات شما مدرک مناسبی برای این کار نیست: به نظر نهادهای حفاظت از داده، صاحب‌خانه حق ندارد آن را بخواهد، چون خیلی بیشتر از نیازش در آن آمده است. شوفا برای مستأجرها مدرک جداگانه و پولی‌ای به نام ⁦BonitätsCheck⁩ دارد که فقط نشان می‌دهد اختلال در پرداخت وجود دارد یا نه، و امتیازی در آن نیامده است.

برای وام یا خرید خانه با وام، امتیاز شوفا یکی از چند عامل است. بانک درآمد شما را از روی مدارکتان بررسی می‌کند، چون شوفا از آن خبر ندارد. فیش حقوقی‌ای را که اینجا ملاک است، در مقالهٔ فیش حقوقی آلمان توضیح داده‌ام.

عادت‌های ساده‌ای که کمک می‌کنند

• قبض‌ها و قسط‌ها را سر وقت بپردازید. اگر دستتان تنگ شد، پیش از رسیدن اخطار دوم با شرکت صحبت کنید.
• اگر اختلالی گزارش شده، زود تسویه‌اش کنید. اگر ظرف ۱۰۰ روز پس از گزارش پرداخت شود و مورد منفی دیگری اضافه نشود، به‌جای ۳۶ ماه، پس از ۱۸ ماه پاک می‌شود.
• در مدت کوتاه چند حساب، کارت اعتباری یا وام پشت سر هم باز نکنید. مقایسهٔ پیشنهادها اشکالی ندارد: استعلام‌های یک بازهٔ ۲۸ روزه یک بار شمرده می‌شوند.
• قدیمی‌ترین حساب و قدیمی‌ترین کارت اعتباری‌تان برای «زمان» امتیاز می‌آورند. بستن بی‌دلیل آن‌ها یعنی از دست دادن همین امتیاز.

ورودی‌ها کی پاک می‌شوند

فهرست کامل را خود شوفا (در زبانهٔ جدید باز می‌شود) منتشر کرده است.

اصطلاح‌های آلمانی

در اولین گفت‌وگو به چه چیزهایی نگاه می‌کنم

وقتی قدم بزرگ‌تری در پیش است، مثلاً خرید خانه، با هم به این‌ها نگاه می‌کنیم:

• نسخهٔ اطلاعات شما: آیا همه‌چیز درست است و موردی باز هست که اول باید روشن شود؟
• زمان‌بندی: بانک امروز چه می‌بیند و آیا ارزش دارد صبر کنیم تا یک ورودیِ تسویه‌شده پاک شود؟
• تصویر کامل: در وام مسکن، درآمد، پس‌انداز و سرمایهٔ شخصی دست‌کم به اندازهٔ امتیاز شوفا اهمیت دارند.

پرسش‌های رایج

شوفا چیست؟

شوفا شرکتی خصوصی است که اطلاعات قراردادها و رفتار پرداخت مردم در آلمان را جمع می‌کند و از آن امتیازی برای اعتبار مالی می‌سازد. بانک‌ها و شرکت‌ها پیش از بستن قرارداد از آن استعلام می‌گیرند.

چطور امتیاز شوفای خودم را ببینم؟

ساده‌ترین راه، حساب کاربری رایگان شوفاست که امتیاز جدید و اطلاعات شما را نشان می‌دهد. نسخهٔ رایگان اطلاعات طبق مادهٔ ۱۵ را هم می‌توانید از خود شوفا بخواهید. برای هیچ‌کدام لازم نیست به سایت‌های واسطه پولی بدهید.

چه چیزهایی روی امتیاز شوفا اثر می‌گذارد؟

بیشترین اثر را اختلال در پرداخت دارد. بعد از آن، مدت زمانی که قرارداد بانکی و نشانی فعلی‌تان را دارید، تعداد قراردادها و استعلام‌های تازه در یک سال گذشته و وضعیت وام‌هایتان. درآمد، تابعیت و سر زدن به اطلاعات خودتان روی آن اثری ندارند.

اگر دوست دارید پیش از یک تصمیم بزرگ، اطلاعات شوفای خود را با هم مرور کنیم: گفت‌وگوی اول رایگان و بدون تعهد است، در اشتوتگارت یا آنلاین، به فارسی، آلمانی یا انگلیسی. با من تماس بگیرید یا ایمیل بزنید؛ اطلاعات تماس در صفحهٔ تماس آمده است.